Een paar jaar geleden had je als brouwer nauwelijks status als je geen dubbel gedryhopte hazy IPA met een naam als "Galaxy Bomb" op de kaart had staan. Nu duiken diezelfde brouwerijen massaal de pilsketel in. Homeland uit Amsterdam, van oudsher een speciaalbierbrouwerij, bracht deze zomer een eigen pils uit. In Oss ligt sinds kort het Osse Pilske op de tap. En Alfa Bier uit Limburg pakte dit jaar goud op de European Beer Challenge, niet met een experimenteel brouwsel, maar met een doodgewone Edel Pils. De hazy IPA is niet verdwenen, maar het stoerste wat je nu in een speciaalbierbar kunt bestellen, is een goed uitgevoerd pilsje.
De hazy IPA is haar glans voorbij
Wie tien jaar craftbier heeft gedronken, herkent het gevoel. Je bestelt weer een triple-dry-hopped IPA van 9 procent, neemt een slok en denkt: niet weer. Bierkenners noemen dit smaakvermoeidheid, en die is inmiddels een serieuze marktfactor. Klanten kopen nog wel eens een dubbele hazy IPA om te proberen, maar vullen hun koelkast voor de week met iets dat gewoon smaakt naar bier. Die verschuiving heeft een naam gekregen: de lager renaissance. Geen tegenreactie op smaak, maar een correctie op overdaad.
De IPA verdwijnt trouwens niet. De stijl verandert. Waar de hazy-variant jarenlang alles overschaduwde, groeien drinkers die via die zoete, wolkige bieren de craftwereld instapten nu naar de drogere, bitterdere West Coast IPA. Het patroon is steeds hetzelfde: van extreem naar precies.
Homeland en Oss bewijzen dat pils een vak is
Wat opvalt, is dat juist de brouwerijen die groot werden met bijzonder bier, nu het lef hebben om iets simpels te maken. Homeland werkte twee jaar aan Homeland Puur Pils voordat het bier deze zomer op de tap kwam bij cafés en restaurants in en rond Amsterdam. De hoofdbrouwer zegt dat pils juist door de schijnbare eenvoud een van de moeilijkste stijlen is om te brouwen. Er zit geen dikke hoplaag of zoete malttoon om een foutje in te verstoppen. Elke afwijking in temperatuur, koolzuur of schenken is direct te proeven.
In Oss volgen ze dezelfde logica met het Osse Pilske, geïntroduceerd dit jaar door een lokale brouwerij die haar vakmanschap wil tonen door juist het moeilijkste te maken, in plaats van het meest bijzondere. Dat past bij een bredere beweging in de biercultuur: geen wedstrijd meer om wie het gekste bier brouwt, maar om wie het beste doet wat er al honderd jaar bestaat.
Alfa Bier laat zien dat pils prijzen kan winnen
Dat vakmanschap wordt ook internationaal beloond. Alfa Bier uit Limburg won dit jaar met de Alfa Edel Pils dubbel goud op de European Beer Challenge en werd daarmee niet alleen beste pils van Nederland, maar ook beste pils van Europa en van de wereld. De jury van die wedstrijd bestaat uit inkopers en experts die dagelijks met bier werken, niet uit hobbyisten op zoek naar het meest opvallende etiket. Dat een Nederlandse pils die competitie wint, zegt iets over waar de lat inmiddels ligt.
Pils was overigens altijd al de dominante bierstijl. Van alle bier dat in Nederland wordt gedronken, zo'n 12,5 miljoen hectoliter per jaar, is ongeveer 80 procent pils. Het bijzondere is dus niet dat pils populair is, dat was hij altijd al. Het bijzondere is dat de speciaalbierscene, die twintig jaar lang vooral haar bestaansrecht haalde uit het verschil met de grote pilsmerken, nu zelf pils brouwt en er prat op gaat.
Wil je meer weten over waar de dranktrends van dit moment naartoe bewegen? Lees ook ons artikel over hoe mezcal tequila inhaalt, een vergelijkbare beweging waarbij een oudere, ondergewaardeerde drank ineens weer aandacht krijgt.
De fiscus zet een streep door het feestje
Terwijl kleine brouwerijen hun vakmanschap bewijzen, dreigt er financiële tegenwind. Het kabinet wil het kleinbrouwerstarief per 1 januari 2028 afschaffen: de korting van 7,5 procent op de accijns die kleine brouwerijen tot nu toe kregen ten opzichte van grote jongens zoals Heineken en AB InBev. Brancheorganisatie CRAFT waarschuwt dat het voor individuele brouwerijen om duizenden euro's per jaar kan gaan, terwijl de maatregel de schatkist volgens diezelfde organisatie hooguit twee miljoen euro oplevert. Voor brouwers die net hun vakmanschap op pils richten, komt dat op een ongelukkig moment. Voor de exacte details van het plan kun je de toelichting van de Rijksoverheid raadplegen.
Deze pilsjes moet je deze herfst proeven
Zin om zelf te proeven waar de ophef over gaat? Begin met Homeland Puur Pils als je in Amsterdam bent, die staat inmiddels op de tap bij een groeiend aantal cafés en restaurants in de stad. Alfa Edel Pils vind je breder in de supermarkt en slijterij, en is een goede vergelijking om te ontdekken waarom die dubbele gouden medaille terecht is. Kom je in Brabant, zoek dan naar het Osse Pilske bij lokale horeca. Zet ze bewust naast een fles van het grote merk dat je al kent, en let op het verschil in bitterheid, koolzuur en hoe schoon het bier op je tong achterblijft.
Voor wie normaal alleen naar wijn of een verfijnde cocktail grijpt: dit is het moment om pils weer serieus te nemen. Niet als het biertje dat je drinkt omdat er niets anders in de koeling ligt, maar als een stijl waarin brouwers hun beste werk leggen. Lees ook ons overzicht van de beste herfstbieren voor meer keuzes, en check hoe rosé wijn wordt gemaakt als je toch liever bij de fles blijft deze avond.